De Synagoge

Geschiedenis van de Achterstraat 33

Synagoge vroeger

Synagoge vroeger

De Joodse bevolking van Hattem was in 1860 gegroeid tot 32 personen. Rond 1855 lukt het samen met Heerde het minimumaantal van toen voor de Joodse wet volwassen mannen bij elkaar te brengen nodig voor het houden van godsdienstoefeningen.

Men leende een wetsrol van Zwolle en ging van start.
Er werd gespaard voor meer liturgische voorwerpen en in het gelden bij elkaar brengen kreeg men rond 1870 een geweldige medestander in de persoon van baron van Ittersum.

Er werd een huis gekocht in de Achterstraat, na afbraak waarvan op 5 maart 1873 de eerste steen werd gelegd voor de Synagoge.

De Synagoge is in Neogotische vorm gebouwd. De van wenkbrauwen voorziene spitsboogvensters hebben gietijzeren traceringen.

De bouw van de Synagoge kostte € 1.206,70, waarvan € 405,05 subsidie was van het rijk, losgepeuterd door Van Ittersum.

Een onbekend bedrag werd gestort door de diamantbewerkersbond van Amsterdam.

Het overige moet voor een groot deel van de familie Van Ittersum afkomstig zijn geweest.

De Synagoge werd plechtig en feestelijk ingewijd op 2 juli 1873.

Centraal in de plechtigheid stonden vanzelfsprekend de wetsrollen die werden binnen gebracht en waarmee binnen zeven omgangen werden gemaakt alvorens ze in de ark werden geplaatst.

In het algemeen kan gezegd worden dat de Hattemer Joodse gemeenschap een kleine gemeenschap is geweest met tussen 1820 en 1900 gemiddeld 24 leden.

De meesten waren op de een of andere manier familie van elkaar en met het noemen van de familienamen Van Gelder(en), Glas, Cortissos, Rozeband en Swaab is iedere Jood vermeld die hier wat langer heeft gewoond.

Het aantal Joden in Hattem bedroeg gemiddeld 40 personen.

In 1954 werd de Joodse gemeenschap van Hattem bij die van Apeldoorn gevoegd, in 1960 bij het gebied van de Joodse gemeente Zwolle ingedeeld.

De Joodse gemeenschap van deze Synagoge bestond voornamelijk uit joden uit Hattem, Heerde, Epe en Oldebroek.

Tijdens de bezetting is het overgrote deel van de Hattemse Joden gedeporteerd en in de kampen vermoord.

Synagoge nu

Synagoge nu

Een enkeling wist onder te duiken en op die manier te overleven.

Het interieur van de Synagoge werd tijdens de oorlog beschadigd en de Torarollen gingen verloren.

Slechts het buitenaanzicht van de Synagoge met de boogramen, de trap naar het voormalige vrouwenbalkon en de rozetten voor de kandelaars in het plafond zijn bewaard gebleven.

De in de oorlog omgekomen Joodse burgers uit Hattem, Heerde, Epe en Oldebroek worden herdacht middels een plaquette aan de buitengevel van de Synagoge.